Osmanlı'nın çöküşüyle ilgili çok konuşulacak açıklama.....

Türkiye'de tüm üst düzey yargı mensuplarının tasfiyesine yol açacak olan "yargı reformu" tartışılırken, Independent gazetesinde ilginç bir makale yayımlandı.

Osmanlı Devleti'nin çöküşüne değinilen makalede, Şeriat Mahkemeleri'nin varlıklı kişilerin lehine kararlar almaya başlamasının devletin çöküşünde önemli bir rolü olduğu vurgulandı.

Türkiye'de mahkememelerin "AKP'lileştiği" ve hükümet aleyhi kararların alınamadığı eleştirileri konuşulurken böyle bir makale kaleme alınması dikkat çekti.

İşte o makale:

"200 yıllık mahkeme kayıtlarının incelenmesine dayanan önemli bir çalışmaya göre, zaman içerisinde varlıklı kişilerin lehine kararlar almaya başlayan Şeriat mahkemeleri Osmanlı Devleti'nin çöküşüne katkı sağlamış olabilir.

Amerikalı bir ekonomistin 1602-1799 yılları arasında verilmiş mahkeme kayıtlarını incelemesi neticesinde Kadı'ların "saygın kişiler" lehine karar vermeye gayret gösterdikleri ve bu durumun "beklenmedik bir sonuca" sebep olduğu gözlendi.

Osmanlı elitleri duruşmaların neticesinde mahkemelerin kendileri lehine karar alacağına dair bir çeşit güven içerisindelerdi, çünkü bu kimseler, yasal anlamda cezalandırılacaklarını düşündükleri için mahkemeye gelmekte isteksiz davranan kadınlar, ecnebiler ve fakirlere nazaran dikkate değer şekilde daha yüksek oranda borç ödemeye yatkınlardı.

Profesör Timur Kuran'ın yayınladığı bir makale ile öne sürdüğü tartışmaya göre, Avrupa'da yükselişe geçiren Endüstri Devrimi, yatırımlar üzerinde boğucu bir etki yaratmıştı.

Kuran sözlerine devam ederken günümüz Avrupa devletlerinde benzer bir etkinin süregeldiğini, fakat toplumun farklı bir kesimini etkilemekte olduğunu belirtiyor. Çünkü Batı'da yasalar fakir insanları onların alacaklılarına karşı korumak üzerine inşa edilmişlerdir, tefeciler kendilerine borçlanan fakirlere karşı acımasız ölçülerde faiz uygulamalarında bulunurken, aldıklarını geri ödeme olasılıkları daha yüksek olan zenginlere karşı daha düşük faiz oranlarıyla para vermektedirler.

Duke Üniversitesi'nden Profesör Kuran'ın söylediğine göre, Osmanlı Şeriat mahkemelerinin kadıları bu tip bir durumda sosyal statüsü yüksek olan kişiye yardımcı olmaya yönelik bir tavır içerisindeydi.

Bu durumun istenmeden yaşanmış olabileceğini belirten Kuran, mahkemenin niyetinin desteklenmeye değer görülen yüksek statülü insanların kayırılmasına neden olduğunu söylüyor ve ekliyor, "istenmeden yapılan bu hareket mahkemeleri güvenilmez hale getirirken borç oranlarının da artmasına neden oldu."

Mahkemelerin verdikleri bu imtiyazların ayrıcalıklı kişiler için riskli bir durum da yarattığını söyleyen Kuran, yargı kararlarının bu kişilerin sözleşmeleri feshetmelerine yönelik bir dürtü yaratmış olabileceğini de sözlerine ekliyor. Kredi ödemelerinde seçkin sınıfın fakirlere göre sözlerinin daha güvenilir olması verilen yargılar üzerinde etkili olmuş görünüyor.

Örneğin kadınlar, yasalar yanlarında bir erkek bulunmadan seyahat etmelerini kısıtladığı için, yaptıkları iş anlaşmaları olumsuz bir noktaya girdiğinde kaçma olasılıkları çok daha düşük olacaktır.

Bu kısıtlama aldıkları borç karşılığında, yüzde 26 seviyesinde faiz ödemek zorunda olan erkeklere göre daha düşük bir faiz seviyesinde tutmaktaydı.

Zengin, ünlü ve güçlü insanlar ise ötekilere nazaran tutuklanacaklarını anladıklarında kontratları bozmaya daha yatkınlardı. Profesör Kuran'ın söylediğine göre, mahkeme önünde yaptıklarının yanına kar kalması ve cezasız kurtulmaları için bu onlara sunulmuş bir şanstı.

Endüstri Devrimi Avrupa'nın her köşesinde fabrikaların türemesine neden olurken, zenginler bu işlerin kurulmalarında ve sürdürülmelerinde gereken yüksek oranda parayı borç olarak vermekteydiler.

16.yy'da Osmanlı Devleti, orduları Viyana kapılarına dayandıklarında gücü elinde tutan taraftı.

Fakat Endüstri Devrimi'ni yakalayamamış olması 19. yy'da "Avrupa'nın hasta adamı" olarak anılmasına sebep olmaya başladı.

Profesör Kuran, Osmanlı'nın zengin tabakasının yüksek faiz oranları ile ekonomiyi zora soktuklarını belirtiyor ve seri üretime geçmenin kişilerin geçmiştekine nazaran daha fazla paraya ihtiyaç duymalarına neden olduğunu ekliyor.

Bu durum ise alınan borçların geri ödenmelerinde tahammül edilmesi zor yükseklikte faiz yükümlükleri getirdiğinin altını çiziyor.

Orta Doğu'da yaygın olan Şeriat mahkemeleri ve Profesör Kuran'ın yaptığı iktisadi incelemelerin, bu coğrafyada Şeriat yasalarının neden toplumları ve devletleri gerileten bir unsur haline geldiklerini anlamamızı kolaylaştırıyor.

Fakat Kuran aynı zamanda Batılı ülkelerdeki mahkemelerin de yoksulluğu desteklemekte olduklarını belirtiyor.

İflas yasalarına göre fakirlerin korunmak istenmeleri istenmedik bir sonuç doğurarak çok sayıda topluluğun olumsuz etkilenmelerine neden olabileceği Kuran'ın öne sürdüğü fikirler arasında.

Yasalar karşısında daha zayıf bir konumda olan finansörlerin verdikleri borçları geri almalarının zorlaşması nedeniyle kayıplarının arttığını, bu durumun da fakirlere verilen borçların daha yüksek oranda faiz seviyesine sahip olmalarına neden olabildiğini ekliyor sözlerine ve fakirlerin yasalar nezdinde korunmalarının finansal pazar üzerinde istenmeden ortaya çıkan olumsuz bir etkiye neden olduğunu söyleyerek devam ediyor.

Kuran'a göre modern yasaların bu yapısal sıkıntıları fakirliğin artmasına neden olabilmektedir.

Tüm bu sözlere rağmen iflas durumlarına istinaden kurulan koruma mekanizmasının kaldırılmasını savunmadığını belirten Kuran, kanunlarda bir takım yapısal değişimlere giderek daha düşük oranda kredi faizi uygulamasının ortaya çıkmasının faydalı olabileceğini belirtiyor."

Kaynak: Independent.co.uk

Haber :