Trafik kazaları meydana geldiğinde, sigorta şirketiyle imzalanan poliçe kapsamında araçtaki maddi hasarların giderilmesi mümkündür. Ancak tamir sürecinde araç kullanılamadığından ya ticari kazanç kaybına ya da yeni bir araç kiralama masrafına sebep olmaktadır. Araçtan mahrum kalınan dönemde meydan gelen bu dolaylı zarar, sigorta şirketleri tarafından karşılanmamaktadır. Peki, araç mahrumiyetinden kaynaklanan zarar nasıl tazmin edilecektir ve zararı nasıl ispat etmek gerekir?

Trafik kazasının, diğer aracın sürücüsü tarafından daha kusurlu/tam kusurlu hareketiyle meydana gelmesi bir tür haksız fiildir. Türk Borçlar Kanunun 49. maddesi 1. fıkrası gereği, “kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.”

Dolayısıyla, araçtan mahrum kalınan zarar haksız fiiliyle aracın kullanılmasını engelleyen ve kazanın oluşmasına kusurlu hareketiyle sebep olan diğer araç sürücüsünden talep edilecektir. Araçtan mahrum kalınan süre boyunca ticari araçların kazanç kaybı kolayca ispat edilebilmektedir. Örneğin, bir ticari taksinin günlük kazancı 3.000 TL ise 20 gün onarım süresinde 60.000 TL’lik kazanç kaybına uğrayacaktır. Bu zarar bilirkişi incelemesiyle de rahatça tespit edilebilmekte ve ispatlanmaktadır. 

Asıl merak konusu olan durum ise hususi araçların kullanılamaması sebebiyle mahrumiyet bedeli talep edilip edilemeyeceğidir. Yargıtay’ın içtihatları kapsamında, zarar gören hususi araç ile benzer özelliklere sahip bir aracın makul onarım süresi içerisinde kiralanması durumunda, kiralama bedelinin de zarara sebep olan sürücüden talep edilebilmesi mümkündür. Hatta zarar gören araç sahibi tarafından araç kiraladığına dair belge veya ödeme belgeleri sunulmasa da bu zararın tazmini istenebilmektedir. Söz konusu husus, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/26777 Esas ve 2022/11236 Karar sayılı hükmünde;

“…Olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 50'nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacı tarafından araç kiraladığına dair belge veya ödeme belgeleri sunulmasa da hakim zararı belirleyebilir. Bu durumda mahkemece, davacı aracında oluşan hasarın niteliğine göre makul tamir süresinin belirlenmesi, ihtiyaçları için aracı kullanamamaktan doğan ve bu süre içinde davacının (ikame araç) ödemesi gereken bedelin ne olacağı konularında alınan bilirkişi raporuna göre davacının araç mahrumiyet bedeli talebinin kabulüne karar verilmesi…”şeklinde açıkça vurgulamıştır.

Sonuç itibariyle gerek ticari araçların kazanç kaybı gerek hususi araçlardan mahrum kalınan sürede ikame kiralanan araç bedeli, kazaya daha kusurlu/tam kusurlu hareketi ile sebep olan sürücüden talep edilebilmektedir. Ayrıca zararın ispatı için araç kiralandığına dair belge veya ödeme belgeleri sunulmasa da zararın tazmini ileri sürülebilmektedir.